Martwisz siê o swoje pieni±dze, gdy padaj± banki w Ameryce? Czy twoje lokaty w polskich bankach s± bezpieczne? Co z funduszami, obligacjami, “strukturami”, ubezpieczeniami? Oto nasz poradnik dla tych, którzy maj± pieni±dze ma³e i du¿e.
1. Czy trzymanie pieniêdzy w polskich bankach z kapita³em amerykañskim - np. Citibanku, AIG Banku, GE Money - jest bezpieczne?
To, ¿e polski bank nale¿y do amerykañskiego koncernu, bezpo¶rednio nie zmniejsza bezpieczeñstwa lokat klientów. Polskie banki s± bowiem oddzielnymi przedsiêbiorstwami i maj± w³asny bud¿et. Z faktu, ¿e np. jaki¶ amerykañski bank straci³ wyp³acalno¶æ, nie wynika wiêc automatycznie, ¿e k³opoty finansowe zacznie mieæ jego polska “córka”. Komisja Nadzoru Finansowego, która monitoruje sytuacjê w polskich bankach, twierdzi ¿e ich sytuacja finansowa jest dobra.
2. Mo¿e na wszelki wypadek wycofaæ lokaty do banków z kapita³em europejskim?
Nigdy nie warto trzymaæ wszystkich jajek w jednym koszyku - to podstawowa zasada w ¶wiecie finansów. Pieni±dze zawsze - nie tylko w czasie kryzysu - warto podzieliæ na co najmniej dwa banki. Kryzys finansowy na razie szaleje w Ameryce, ale niewykluczone, ¿e mo¿e uderzyæ w który¶ z europejskich banków. Przeniesienie wszystkich pieniêdzy np. z “amerykañskiego” do “w³oskiego”, “holenderskiego”, czy “irlandzkiego” niekoniecznie musi zwiêkszyæ bezpieczeñstwo twoich lokat. A ich zerwanie przyniesie zapewne straty.
3. A mo¿e najbezpieczniejszym miejscem dla lokat jest PKO BP, bank w po³owie nale¿±cy do polskiego rz±du?
Teoretycznie tak, bo pañstwo polskie nie zbankrutuje. Ale z drugiej strony najwiêksze europejskie grupy finansowe to potêgi, których finansowa si³a jest nie mniejsza ni¿ polskiego rz±du. Zreszt± czy pieni±dze trzymane w PKO BP bêd± choæ trochê bezpieczniejsze, ni¿ w AIG Banku, który dzi¶ w 80 proc. nale¿y ju¿ do rz±du amerykañskiego?
4. Czy zagraniczny bank, maj±c k³opoty finansowe, mo¿e zlikwidowaæ swój bank w Polsce, nie patrz±c na jego kondycjê finansow±?
Oczywi¶cie, ¿e mo¿e. Ale wcze¶niej musi siê rozliczyæ z klientami, zwracaj±c im lokaty z nale¿nymi odsetkami i rozwi±zuj±c obowi±zuj±ce umowy o prowadzenie kont. Bank zagraniczny nie mo¿e, likwiduj±c dzia³alno¶æ w Polsce, zabraæ klientom pieniêdzy.
5. A gdyby zagraniczny bank, by zyskaæ trochê pieniêdzy na przetrwanie, chcia³ wyssaæ np. ca³y zysk ze swojego polskiego banku albo przekazaæ mu swoje niesp³acone obligacje? To mo¿e doprowadziæ polski bank do bankructwa…
Tego siê nie da zrobiæ bez zgody i wspó³pracy w³adz polskiego banku, które w ten sposób pope³ni³yby przestêpstwo, dzia³aj±c na szkodê polskich klientów. Nasze banki s± samodzielnymi przedsiêbiorstwami, w których zagraniczne banki s± tylko jednymi z udzia³owców. Zagraniczny bank mo¿e najwy¿ej poprosiæ o wyp³acenie wy¿szej dywidendy z corocznego zysku polskiego banku. Ale od drenowania banku z zysków do doprowadzenia go do upad³o¶ci jeszcze daleka droga.
6. Niektóre polskie banki pieni±dze na kredyty pozyskuj± m.in. z kredytów od swoich zagranicznych ?matek?. Zagraniczny bank, maj±c k³opoty finansowe, mo¿e przestaæ pomagaæ swojemu polskiemu bankowi. I doprowadziæ go do upad³o¶ci.
Mo¿e, ale nie od razu. ¯aden polski bank w 100 proc. nie finansuje kredytów z po¿yczek od swojej zagranicznej “matki”. A nawet gdyby tak by³o, to brak tych pieniêdzy nie mo¿e doprowadziæ od razu do bankructwa (banki zwykle upadaj± z powodu z³ych kredytów), a co najwy¿ej do k³opotów z wyp³acalno¶ci±. Ale wtedy polski bank w ka¿dej chwili mo¿e zwróciæ siê do Narodowego Banku Polskiego o specjalne po¿yczki na podtrzymanie p³ynno¶ci. To powinno za³atwiæ problem.
7. Co siê stanie z moimi pieniêdzmi w banku, je¶li jego amerykañski w³a¶ciciel zbankrutuje? Czy mogê ponie¶æ jakie¶ straty?
Upad³o¶æ to ostateczne rozwi±zanie, na które musi siê zgodziæ s±d. Wcze¶niej zagraniczny bank maj±cy k³opoty finansowe zawsze próbuje pozbyæ siê poszczególnych elementów maj±tku, sprzedaj±c je innemu bankowi. Wtedy twój polski bank mo¿e np. zmieniæ w³a¶ciciela. Ale nawet je¶li tak siê stanie, nowy w³a¶ciciel musi dotrzymaæ wszystkich umów. Nie mo¿e zerwaæ lokat klientów ani zmieniæ ich oprocentowania. W przypadku bankructwa banku jego ca³y maj±tek (tak¿e ten w Polsce) trafia pod kontrolê syndyka, którego zadaniem jest zamiana go na gotówkê i sp³acenie jak najwiêkszej czê¶ci wierzycieli. Wówczas wyp³atê wszystkich pieniêdzy z lokat, kont osobistych i kont oszczêdno¶ciowych przejmuje Bankowy Fundusz Gwarancyjny.
8. Ile pieniêdzy odda Bankowy Fundusz Gwarancyjny w razie upad³o¶ci banku?
Bankowy Fundusz Gwarancyjny odda wszystkie pieni±dze, je¶li warto¶æ lokaty nie przekracza równowarto¶ci tysi±ca euro (3,4 tys. z³) oraz 90 proc. pieniêdzy dla lokat od tysi±ca do 22,5 tys. euro (czyli o maksymalnej warto¶ci ok. 75 tys. z³). Je¶li np. masz w banku 50 tys. z³, to po bankructwie otrzymasz z powrotem 45 tys. z³. Pozosta³e 5 tys. z³ niestety przepada. Je¶li masz w banku np. milion z³otych, to nadwy¿ka ponad równowarto¶æ 22,5 tys. euro równie¿ mo¿e przepa¶æ. Dlatego m.in. warto rozk³adaæ oszczêdno¶ci pieniêdzy na kilka banków - limity dotycz± bowiem ka¿dej lokaty z osobna. Je¶li masz piêæ lokat po 50 tys. z³, to z ka¿dej z nich odzyskasz po 45 tys. z³.
9. Jak d³ugo trwa procedura odzyskiwania pieniêdzy z Bankowego Funduszu Gwarancyjnego?
Nied³ugo. Miesi±c, góra dwa. Fundusz musi po prostu zatwierdziæ listê osób uprawnionych do zwrotu pieniêdzy i podj±æ formaln± decyzjê o wyp³acie.
10. Czy s± w Polsce banki niemaj±ce gwarancji Bankowego Funduszu Gwarancyjnego?
Tak. Nale¿± do nich banki, które nie maj± w Polsce centrali i nie podlegaj± tym samym polskiemu nadzorowi bankowemu. Z wiêkszych banków w takiej sytuacji jest np. Polbank, który ma centralê w Grecji i to tamtejszy fundusz gwarancyjny trzyma pieczê nad bezpieczeñstwem pieniêdzy klientów. Zasady jego dzia³ania oraz limity wyp³at s± bardzo podobne jak w polskim Bankowym Funduszu Gwarancyjnym. Informacja o tym, jaka instytucja - polska czy zagraniczna - gwarantuje pieni±dze klientów, powinna byæ umieszczona w ka¿dym oddziale banku.